Het is Blue Monday, de meest depressieve dag van het jaar. Een jaar geleden lanceerden we ons manifest voor een betere jeugdzorg en GGZ. De structurele problemen zijn, ondanks vele beloftes van staatssecretaris Blokhuis, niet aangepakt. Mede door Corona verkeert het land nu in een enorme mentale crisis. We hebben een plan nodig om daaruit te komen. Dat plan maakt het ministerie niet, dus hebben wij dat gedaan.

Signaalwaarden

De voorspelling is dat door de coronacrisis de vraag naar geestelijke gezondheidszorg met 20 procent zal stijgen (Centre for Mental Health UK): dat zijn 3,5 miljoen Nederlanders waaronder 1 miljoen kinderen. Vóór corona was de GGZ in Nederland al in crisis, met 1,1 miljoen Nederlanders in zorg, 20.000 op wachtlijst voor specialistische hulp en 90.000 op wachtlijst totaal (Vektis).

Vooral de crisiszorg kampt met ernstige tekorten, en de Nederlandse GGZ meldt een toename van suïcidaliteit en ernstige eetstoornissen jongeren.

Routekaart

Vandaag luidt Lijm de Zorg in de hal van het ministerie letterlijk de noodklok, en overhandigen wij een routekaart met vier punten om met dit land uit de mentale crisis te komen:

1. Erken: Plaats een socioloog, psycholoog en psychiater in het OMT. Maak als kabinet psychische gezondheid een vast onderdeel van het coronabeleid. Versterk de onderdelen van de jeugdzorg en GGZ waar de vraag zal toenemen door de gevolgen van de coronacrisis. De psychische zorg staat al onder zware druk zonder deze nieuwe groep.

2. Garandeer: De Intensive Cares van de geestelijke gezondheidszorg liggen allang vol. Dat geldt ook voor specialistische behandelingen en zelfs de TBS. Het is in het huidige stelsel niet lonend deze zorg aan te bieden. Garandeer te allen tijde deze essentiële jeugdzorg en GGZ. Neem hier als ministerie de regie over, de markt heeft bewezen dit niet te kunnen.

3. Hervorm: Dit is het moment om de geestelijke zorg te hervormen: van genezen naar herstellen. Over de gehele linie wordt die noodzaak gezien. Geef hulpverleners en patiënten vrijheid en vertrouwen terug. Zorg voor één aanspreekpunt per patiënt en doorzettingsmacht voor patiënten die niet (toegang tot) de juiste zorg kunnen vinden. Misbruik de herstelbeweging niet om te bezuinigen op intensieve zorg.

4. Vaccineer: Voor psychische stoornissen bestaat natuurlijk geen vaccin, toch moet de hele samenleving versterkt worden als het gaat om psychische gezondheid. De GGZ focust zich op wie ziek is. Begin met onderwijs op scholen. Laat POH’s en huisartsen pro-actief naar mentale gezondheid vragen. Ondersteun vrijwilligers en het sociaal domein, niet alleen met campagnes maar juist ook financieel: investeren in preventie moet lonen.

De routekaart is ondertekend door MIND, de Nederlandse vereniging voor Psychiatrie, FNV, CNV en de Nationale Jeugdraad.

Staatssecretaris Blokhuis zal de routekaart in ontvangst nemen.

Reactie Charlotte Bouwman

Charlotte Bouwman van Lijm de Zorg: "Vorig jaar zat ik hier omdat ik al twee jaar wachtte op behandeling en nog een jaar moest wachten. Met mij gaat het beter: mijn behandeling is gestart, en hoewel die heel zwaar is, zie ik eindelijk weer een toekomst.

Tegelijkertijd krijg ik bijna dagelijks berichten in mijn inbox van mensen die nog niet de juiste zorg hebben, mensen die me wanhopig, vaak suïcidaal, vragen of ik ze kan helpen bij het vinden van een behandeling of opname. Dat vind ik ongelooflijk pijnlijk.

Blokhuis heeft harde toezeggingen gedaan, maar is de meeste niet nagekomen. Aan het structurele tekort voor specialistische behandelplekken is niets gedaan. Ik ben hier vandaag met iemand die vorig jaar bij me in de wachtrij aansloot. Ze wacht nog steeds op behandeling.

Ik merk ook dat door corona bijna iedereen in Nederland wel op de een of andere manier psychische klachten ondervindt. De GGZ kan die toestroom niet aan, de GGZ was al in crisis! Daarom moet het ministerie de regie pakken, net zoals ze dat doen bij het coronabeleid. Wij hebben het plan voor ze gemaakt, de hele psychiatrie staat erachter: ze hoeven het alleen nog uit te voeren."

Reactie Nederlandse GGZ

Ook de Nederlandse GGZ reageert positief op onze routekaart:

"De routekaart die vandaag wordt gepresenteerd door Lijm de Zorg, Mind, de Nederlandse vereniging voor Psychiatrie, de Nationale Jeugdraad, FNV en CNV bevat waardevolle elementen om de ggz-zorg zo te organiseren dat weerbaarheid en goede behandeling versterkt wordt. Hun oproep om (jeugd)crisiszorg te garanderen, te investeren in (vroeg)preventie en in te zetten op een hernieuwd vertrouwen in zorgprofessionals en patiënten ondersteunen we. De coronacrisis vraagt om aandacht, slimme oplossingen en betrokkenheid van politiek Den Haag bij de oplossingen om geestelijke weerbaarheid en gezondheid te versterken."

Online actie #blauwemaandacht

Vandaag lanceren we ook de online actie #blauwemaandacht om een bredere beweging in gang te zetten, niet alleen politiek maar ook maatschappelijk. Met #blauwemaandacht willen we aandacht vragen voor psychische gezondheid, want die heeft iedereen. Deel de afbeelding, vertel iets over je eigen psychische gezondheid - dat kan positief zijn of negatief, en staat los van of je een aandoening hebt - en tag andere mensen om dat ook te doen. Zo creëren we een sneeuwballeffect van maatschappelijke bewustwording.